Wetenswaardig - Persglas 2020

Ga naar de inhoud

Wetenswaardig

Informatie
Glas produceren: Hoe?
Een van de oudste manieren om glas te maken is om het onder druk in een vorm te persen. Het blazen van glas werd rond de 2000 jaar geleden ontdekt in Syrië en daarna werd het via de Romeinen ook langzaam in Europa bekend. Waar de belangstelling naast de toepassing in flessen e.d., ook uitging naar vlakglas, zoals vensterglas. Vooral in de winter. Dus iets wat licht doorlaat en geen koude wind was zeer welkom. Rijkere mensen ontdekten  rond 1200 de voordelen van vensterglas ten opzichte van de tot dan gebruikelijke materialen om vensters af te dichten. Het "gewone volk" leeft nog in huizen zonder vensteropening of sluit de vensters af met houten luiken, geolied linnen, perkament, visblazen. Rond 1300 wordt het vensterglas niet alleen in kerken en stadhuizen maar ook in grote boerderijen gebruikt. Lang bleef het glas min of meer ondoorzichtig, pas na 1600 kwam hier langzaam verbetering in. Dit had te maken met de zuiverheid van de grondstoffen.

Er waren twee manieren om vensterglas te vervaardigen:
  • Slingerglas: In de 12de en 13de eeuw ontstond het kroonglas, dat met een houten pincet werd opengemaakt; als uitvergroting van de glasrondproductie. Dat werd verder ontwikkeld tot de slingerglastechniek: hierbij wordt het glas letterlijk verder opengedraaid door de middelpuntvliedende kracht. De kroonglas- of slingerglasmethode werd het meest gebruik van de late 14de tot de 17de eeuw. Wat aanvankelijk maar 15 cm groot kon worden, kon aan het einde van de ontwikkeling 1 meter worden.
  • Cilinderglas: Cilinderglas werd parallel aan slingerglas ontwikkeld vanaf de 12de eeuw maar werd pas in de 18de eeuw geproduceerd in België (Charleroi). In plaats van een bol glas open te werken en uit te slingeren werd het glas geblazen tot een langwerpige vorm en werd de cilindermantel opengesneden. Na het strekken en koelen verkreeg de glasblazer een rechthoekig stuk glas. Met dit procedé kon men grotere oppervlakken glas produceren dan voorheen.
Nog meer weetjes
  • Zwaar werk: Eeuwenlang is glas gemaakt door glasblazers. Een zwaar, maar relatief goed betaald beroep. Je moet  je voorstellen dat de glasblazers bloot stonden aan temperaturen van 1200–1500 graden, de klomp gesmolten glas aan de blaaspijp woog soms wel 25 kilo en er kwamen allerlei schadelijke dampen vrij. Om het maar niet te hebben over het fijne stof van het gebroken en geslepen glas.
  • Al 3500 jaar gekleurd glas: Sinds ruim 3500 jaar wordt koper gebruikt om glas een kleur te geven. Verschillende hoeveelheden werden toegevoegd om b.v. blauw, rood en groen te krijgen.
  • Zwart glas: Naast de al beschreven kleuren werd ook zwart glas gemaakt. De zwarte kleur werd verkregen door ijzeroxide en mangaan toe te voegen. Soms lijkt glas onbedoeld zwart als er teveel van een toevoegstof werd gebruikt. Zwart glas wordt ook wel obsidiaan genoemd. Onjuist: obsidiaan is vulkanisch materiaal. De scherven hiervan werden o.a. in Zuid Amerika gebruikt als eenvoudige gereedschappen.
  • Rekjes: Onder andere de Nederlandse firma Tomado heeft in de loop der jaren, ongetwijfeld in samenwerking of samenspraak met de glasfabrikanten, allerlei rekjes van draadstaal gemaakt. Hierin werden dikwijls de veelkleurige series aangeboden. Of ze werden los in de huishoudzaken aangeboden. Ook de rekjes voor de melkflessen kunnen velen van u zich vast wel herinneren.

  • Bij alle foto’s: Er is voor gekozen de voorwerpen zo groot mogelijk af te beelden om alle details goed laten zien. Met als nadeel dat je de dimensie niet in beeld hebt, vandaar ook dat alle maten opgenomen zijn. Het fotograferen van roze glas is lastig. Vooral door de vele kleurverschillen van het roze glas en de verschillende glasdiktes. Waardoor het licht steeds anders breekt en foto’s na elkaar genomen van 2 items geheel qua tint kunnen verschillen.
Persglas (Depression Glass)
Depression Glass: Ik word er vrolijk van!
versie 8.0 - 20 februari 2020
© 2005-2020 GD projecten
Terug naar de inhoud