Herkomst 2 - Persglas 2020

Ga naar de inhoud

Herkomst 2

Informatie
Verenigd Koninkrijk
Engeland heeft een aantal eigen fabrieken, maar er is vaak onder de naam van de importeur veel ingevoerd uit Duitsland en Tsjecho-Slowakije. Nu is er nauwelijks nog  luxe  gebruiksglas industrie. Wat er nog wel is, is overgegaan in Chinese handen. Er is een aantal fabrieken waarvan ik voorwerpen in mijn collectie heb:
  • Davidson: Sinds 1832 in Gateshead in Nothumberland gevestigd. Een gebied met steenkool en water voorhanden handig bij de productie van glas. Had in de loop der tijd een enorme productie, maar is in de 1950's ten onder gegaan.
  • Sowerby: Net als Davidson sinds midden 1800 in Gateshead gevestigd. De firma deed het in de eerste halve eeuw heel goed, met export over de hele wereld. Na 1900 ging het bergafwaarts door concurrentie van Oost Duitsland en Tsjecho-Slowakije. In de 1970's werd de productie gestaakt.
  • Bagley: Gevestigd in Knottingly, Yorkshire. In deze fabriek is nooit iets anders gemaakt dan persglas. Na vele jaren van langzame achteruitgang bestaat de fabriek nu nog als onderdeel van het Stölzle imperium als flessenfabriek.
Verenigde Staten
Er waren en zijn in de V.S. een groot aantal glasfabrieken. Onder andere: Anchor Glass Company, Hazel Atlas Glass Company, Imperial Glass Corporation, Hocking Glass Company en Jeanette Glass Company en vele andere. Het gebruik van glas voor van alles is in de VS veel uitgebreider geweest dan hier. Waar hier de Keulse potten e.d. gebruikt werden voor de opslag van producten, werd dat in de VS gedaan in glas. Koelkastdozen zijn daar ook heel veel gemaakt, want een koelkast was daar al gemeen goed vóór 1940, terwijl dat hier pas kwam toen er ook al de veel minder breekbare plastic bakjes van o.a.Tupperware in de handel kwamen. Ook het opaal glas, dat erg op porselein lijkt, was heel populair. Pyrex schalen met bloemetjes voor in de oven waren in Europa al wel, maar in de VS had je er hele serviezen van.
Er zijn veel Amerikaanse boeken over depression glass, kijk eens bij www.amazon.com. Voor Europees persglas heb je er niets aan.
Duitsland: Geschiedenis
Het is de geschiedenis van overnames en onteigening van glasfabrieken. Vooral bedrijven van Joodse eigenaren (en dat waren er veel) werden al vanaf 1933 door het naziregime geconfisceerd. Vanaf 1946 werden, onder het DDR regime, alle glasfabrieken (en overigens de gehele industrie) genationaliseerd tot Volkseigene Betriebe (VEB). Er was een ‘VEB Land Sachsen „Keramik Glas Kaolin“ Kamenz’ (met o.a Ankerglas, Brockwitz, Sachsenglas, Radeberg, Walther) en een VEB „Ostglas“ Weißwasser. Na de Wende werden de bedrijven door de Treuhandaanstalt geprivatiseerd en later verkocht. Zo kwamen oorspronkelijke bedrijven vaak met de oude merknaam terug. Wat er nog restte van hun erfgoed was niet veel.....

Weißwasser
In het vierde kwart van de 19e eeuw ontstonden in het gebied rond Weißwasser verscheidene glasfabrieken (als Schwepnitz, Lausitzer), mede vanwege het ruimschoots voorhanden zijn van grondstoffen. Van 1900 tot 1930 was dit het grootste glasproducerend gebied van Duitsland. Economische en politieke omstandigheden leidden tot sluitingen, onteigeningen/ overnames/ nationalisatie en dergelijke. Uiteindelijk zijn twee grote glasfabrieken overgebleven, namelijk Walther en Stölzle. Die zelf ook weer onderdeel zijn (geworden) van wereldwijde conglomeraten.
Duitsland: Walther
De geschiedenis van Walther als voorbeeld van de complexe industriegeschiedenis van de Duitse glasindustrie:
Max Hisch (de zwager van August Walther) startte in 1879 in Radeburg de Vereinigte Radeburger Glashütten en produceerde persglas met uit de USA geïmporteerde persen. In 1886 ging hij samen met de Sächsischen Glasfabrik. August Walther begon in 1888 “August Walther and Söhne”, 3 kilometer verderop in Ottendorf-Okrilla. In 1924 ging de Sächsischen Glasfabrik een partnerschap aan met Würzburg en zo ontstond de Radeberger Bierglasmalerei. Mede vanwege de “great depression” (1929 – 1932) werd uiteindelijk besloten August Walther & Söhne A.G. Ottendorf-Okrilla en Sächsischen Glasfabrik A.G. Radeberg samen te voegen tot de Sächsische Glasfabrik August Walther & Söhne A.G, met hoofdkantoor in Radeberg en fabrieken aldaar en in Ottendorf-Okrilla. De firma werd in 1940 hernoemd tot Sachsenglas A.G. Ottendorf-Okrilla in 1940. De Radeburg fabriek stopte in 1944 en komt later 'terug’ in Bad Driberg. Het deel van Walther in Oost Duitsland (DDR) werd in 1946 genationaliseerd en werd onderdeel van VEB Sachsenglas. Daarna in 1990 door Treuhand opnieuw geprivatiseerd en zo ontstond Sachsenglas G.m.b.H, die geen lang leven beschoren was, want in 1992 sloot de fabriek in Ottendorf-Okrilla. “Walther-Glas” in Bad Driburg produceert tegenwoordig nog steeds geperst huishoudglas en persglas voor de autoindustrie. Behalve Walther en Stölzle (zie film) wordt er op grote schaal weinig glas meer geproduceert in Duitsland. Het gewone gebruiksglas wordt veelal in Azië geproduceerd. Zo wordt een aantal soorten wijnglazen van Ikea in China nog met de mond geblazen. Er zijn nog steeds kleine glasblazerijen in het Beierse en Oberpfälzer Woud en er is zelfs een heuse 'Glasstraße' tussen Neustadt an der Waldnaab tot aan Passau, het gebied van de productie van loodkristal. In Passau is ook het Glasmuseum gevestigd.
Persglas (Depression Glass)
Depression Glass: Ik word er vrolijk van!
versie 8.0 - 20 februari 2020
© 2005-2020 GD projecten
Terug naar de inhoud